RADYASYON TEDAVİSİ (RADYOTERAPİ) NEDİR?
Radyasyon parçacık demetleri ve dalgalar yolu ile taşınan özel bir enerji tipidir. Radyoaktif kaynaklardan ya da özel cihazlardan (lineer akseleratör gibi) elde edilir. Uzun yıllar önce hekimler insanların bedenlerinin içini görmek ve hastalığını bulmak için bu enerjiyi nasıl kullanabileceklerini araştırmışlardır. Bunun sonucunda radyasyon hastalıkların tanısının konmasında çok önemli bir rol oynar duruma gelmiştir. Eğer radyasyon yüksek dozlarda uygulanabilirse kanser ve diğer hastalıkların tedavisinde de kullanılabilir. Tümöre ya da bedenin hastalıklı olduğu alana radyasyon verilmesi için özel araçlar gerekebilir. Hastalık tedavisinde yüksek enerjili ışınların ya da parçacıkların kullanılmasına radyasyon tedavisi denir. Radyasyon tedavisi yerine göre radyoterapi (RT), X-ışını tedavisi, Kobalt tedavisi , elektron ışını tedavisi, şua tedavisi veya ışınlama isimlerini alabilmektedir.
 

RADYASYON İLE NASIL TEDAVİ OLUNUR?
Yüksek dozlu radyasyon hücreleri öldürebilir ya da bölünmesini ve gelişmesini durdurabilir. Radyasyon tedavisi kanser tedavisinde kullanışlı bir yöntemdir. Çünkü kanse hücreleri çevresindeki bir çok normal hücrelere göre daha hızlı bölünür ve gelişirler. Bazı normal hücreler radyasyondan etkilenmelerine karşın birçok normal hücre kanserli hücrelere oranla çok daha çabuk kendilerini onarırlar. Hekimlerin tedavinin yoğunluğu ve tedavi edilen alanın sınırlarını çok iyi belirlemeleri gerekir. Böylece normal dokuya göre kanserli doku çok daha fazla etkilenmiş olacaktır.
 

RADYASYON TEDAVİSİNİN KAZANÇLARI VE HEDEFLERİ NELERDİR?
Radyasyon tedavisi bedenin herhangi bir yerindeki birçok kanser türünü tedavi etmede en etkili yollardan biridir. Kanserli hastaların yarısı radyasyon ile tedavi edilmektedir ve kurtulan hasta sayısı her geçen gün daha da artmaktadır. Hastaların önemli bir bölümünün yalnızca radyasyon tedavisine gereksinimi vardır.  Çok sayıda insan yalnızca radyasyon tedavisi, cerrahi, kemoterapi  ya da biyolojik tedavi ve bunların kombinasyonları ile kanserden kurtulabilmektedir.
Hekimler bazı durumlarda cerrahiden önce tümörü küçültmek için radyasyonu kullanabilir. Cerrahi sonrası ise, radyasyon tedavisi kalmış olabilecek kanser hücrelerinin gelişmesini durdurmak için kullanılabilir. Hekim bazı durumlarda ve olanakları uygunsa cerrahi ile radyasyon tedavisini aynı anda kullanmak isteyebilir. Bu işleme intraoperatif radyoterapi  denir. Bazı durumlarda da hekimler kanseri yok etmek için cerrahi yerine radyasyon ile birlikte antikanser ilaçlar kullanabilirler.
Kanserden kür elde etmenin olanaklı olmadığı durumlarda bile radyasyon hastanın sıkıntılarını azaltmak için bile uygulanabilir. Radyasyon tedavisi tümörü küçültmek, basıncı, ağrıyı, kan kaybını ya da kanserin diğer belirtilerini azaltmak için kullanıldığında çoğu hastanın yaşam kalitesini arttırdığı saptanmıştır. Buna palyatif tedavi denir.
 

RİSK VAR MIDIR?
Diğer birçok hastalığın tedavisinde olduğu gibi radyasyon tedavisi gören hastalar için de risk sözkonusudur. Yüksek dozlu radyasyon kanser hücrelerine zarar verip yok ettiği gibi normal hücrelere de zarar verebilir. Bunun sonucunda hastada yan etkiler oluşabilir. Genellikle ciddi yan etkilerin oluşma riski kanser hücrelerinin öldürülmesinden elde edilecek kazanımdan daha düşüktür.  Hekiminiz size yarar getirmeyecek herhangi bir tedaviyi  önermeyecektir. Hastalığın kontrolü ve belirtilerinin azalması bilinen risklerden daha büyük bir olasılıktır. Bilim adamları radyasyon tedavisinin olası risklerini bilmelerine karşın radyasyon tedavisiyle kanserin kontrol edilebildiğini söylemektedirler.
 

RADYASYON TEDAVİSİ NASIL VERİLİR?
Radyasyon tedavisi iki biçimde verilir; eksterna (beden dışından) ve internal (beden içi) uygulamalar. Bazı hastalara ikisi birden ardısıra bir biçimde uygulanabilir. Hastaların büyük çoğunluğuna radyasyon beden dışından verilir. Tedavi genellikle radyoterapi merkezlerinde ayaktan gidip gelerek uygulanır.  Eksternal tedavide bir cihaz yardımıyla tümör içeren bölgeye yüksek enerjili ışınlar veya partiküller yöneltilir.  Radyasyon tedavisinde    kullanılan cihazların en önde gelen bir tipi lineer akseleratörlerdir. Yüksek enerjili ışınlar bunun yanında Kobalt-60 gibi radyoaktif kaynak içeren cihazlar yardımı ile de uygulanabilir. Eksternal ışınlama çalışmalarında farklı cihazlarda farklı yollar izlenir. Bazı cihazlar cilt yüzeyine yakın kanserleri tedavi etmek konusunda iyi iken diğerleri bedenin derin kısımlarındaki kanserlerin tedavi edilebilmesinde etkilidir. Hangi cihazın sizin için en uygun olduğuna hekiminiz karar verecektir.
İnternal radyasyon tedavisi kullanıldığında radyoaktif madde veya kaynak “implant” denilen ince tel yada tüp gibi küçük taşıyıcılara yerleştirilirler. Bu “implantlar” doğrudan tümörün içine yada beden boşluklarına yerleştirilir. Bazı durumlarda cerrahi ile tümör alındıktan sonra geriye kalmış olabilecek tümör hücrelerini öldürmek için açılan yarığın çevresine “implantlar” yerleştirilebilir. İnternal radyasyon tedavisinin başka bir biçimi de radyoaktif kaynakları yerleştirmeden kullanılanlarıdır. Kaynak ya ağız yoluyla ya da beden enjeksiyon yoluyla alınır. Eğer bu biçimde tedavi edilecekseniz birkaç gün hastanede kalmanız gerekebilir.
 

RADYASYON TEDAVİSİNİ KİMLER VERİR?
Size gerekli olan en uygun tedavi biçimini ve dozunu önerecek olan hekimler (radyasyon onkolojisi uzmanları) bu tip hastalıkları radyasyonla tedavi etmek için özel olarak eğitilmişlerdir. Radyasyon onkolojisi uzmanları diğer disiplinlere bağlı hekimlerle sıkı bir işbirliği içinde çalışır ve iyi eğitilmiş diğer sağlık çalışanlarına önderlik ederler.  Radyasyon tedavisinde uğraş veren diğer sağlık çalışanları şunlardır: 
Cihazların düzenli çalışmalarını kontrol eden ve cihazların doğru radyasyon dozunu vermesini sağlayan, tedavi süresini ve her tedavinin ne kadar süreceğini hesaplayarak tedavi planınızın oluşumuna yardım eden radyasyon fizikçileri.
Hemşirelik hizmetlerini sağlayan, tedavi ve tedavinin yan etkileri ve yapılması gerekenler konusunda sizleri bilgilendiren radyoterapi hemşireleri.
Cihazı kullanarak sizi her gün tedaviye alacak olan radyoterapi teknikerleri.
Bunların dışında diet uzmanı, fizyoterapist, psikolog ve diğer profesyonel sağlık uzmanlarının hizmetlerinden de yararlanmanız olanaklıdır.
 

RADYASYON TEDAVİSİ PAHALI MIDIR?
Radyasyon ile kanser tedavisi pahalıdır. Bu tedavi birçok uzmanlık gerektiren sağlık hizmetlerini ve oldukça karmaşık ve çok pahalı cihazları içermektedir. Radyasyon tedavisinin yaklaşık fiyatı tedavinizin cinsine ve sayısına bağlıdır. SGK sağlık hizmetleri radyasyon tedavisini kapsamaktadır.
 

KEMOTERAPİ NEDİR?

Kemoterapi ilaç tedavisidir. Amacı kontrolsüz çoğalan ve istenmeyen hücrelerin yok edilmesidir. Kemoterapide değişik ilaçlar kullanılabilmektedir. Tedavinizde tek bir ilaç kullanılabileceği gibi, yüksek etki sağlamak için birkaç ilaç birlikte de kullanılabilir.

KEMOTERAPİ NASIL ETKİ EDER?

Kemoterapi ilaçları hangi yoldan verilirse verilsin kan yolu ile tüm vücuda etki eder. Bu nedenle vücudun normal hücrelerini de etkileyebilirler. Bu durum genellikle geçici olan yan etkilere neden olabilir. Vücudumuzdaki saç kökü, mide bağırsak sistemi ve kemik iliği hücreleri gibi hızlı bölünen normal vücut hücreleri kemoterapiden en çok etkilenen hücrelerdir. Ancak bu hücrelerin etkilenme dereceği ilaçlara ve kişiye göre değişiklik gösterir.

KEMOTERAPİNİN AMACI NEDİR?

Tümörün türü ve gelişme evresine göre değişmekle birlikte kemoterapinin kullanım amaçları genellikle şunlardır:

- Hastalığı tedavi etmek

- Hastalığın yayılmasını önlemek

- Ameliyat sonrası nüks olasılığını azaltmak

- Ameliyat ya da radyoterapi öncesi hastalığı küçültmek

- Hastalığa bağlı şikayetleri azaltmak

- Radyoterapiye duyarlılığı arttırmak.

  UYGULANACAK İLAÇLAR NASIL SEÇİLİR?

Her hastanın tedavisi hastalığa göre yapılır. İlaçların seçiminde:

- Hastalığın türü ve evresi

- Hastalığın yerleştiği vücut bölgesi

- Hastalığın vücudunuzun fonksiyonlarına etkisi

- Genel sağlık durumunuz gözönüne alınır.

İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI NELERDİR?

- Ağızdan tablet yada kapsül şeklinde

- Kas içine veya cilt altına enjeksiyon yolu ile

- Damardan direk veya infüzyon şeklinde

- Vücut boşluklarına doğrudan uygulama

Birçok ilaç sindirim yolu ile emilemediği için damar yolu ile verilmektedir. Damar yolu ile verilen ilaçlar dolaşıma hemen katıldığı için etkileri çabuk olmaktadır. İlaçlar kısa sürede olduğu gibi günler içinde devamlı infüzyon şeklinde de verilebilir. Bazen ilaçların uygulanmasında iki yada üç yol birlikte kullanılır. İlacın nasıl verileceği doktor ya da hemşireniz tarafından size anlatılacaktır.

Size verilen tedavide doktorunuza danışmadan değişiklik yapmayınız.